OYUN TERAPİSİ NEDİR?

Oyun Nedir?

“Oyun” kelimesinin, iyi vakit geçirmeye yarayan eğlence, amacı olan geliştirici faaliyet, rekabet odaklı kazanmayı öne alan yarışma gibi birçok farklı anlamı vardır. Kazananı, kaybedeni, eğleneni, üzüleni olan bir eylem bütünlüğü olarak değerlendirilebilmektedir. Ancak bu yazıdaki konumuz çocuk olduğu için bir de oyunu onun gözünden ele alacağız.

Çocuklara göre oyunu yorumlarken her insanın yaşamdaki rolünü anlamak gerekir. Anne, baba, öğretmen, doktor, pilot, marangoz vs meslek ve rollere sahip kişilere baktığımızda hemen her yetişkinin bir iş ya da uğraşısının olduğu görülür. Yaptığı işi, toplumdaki ihtiyacı asgari karşılayacak nitelikte o yapar ve onun işine başka bir işi olan kişi kolay kolay müdahale etmez.

“Kuşlar uçar, balıklar yüzer, çocuklar oyun oynar.” Garry Landerth…

Çocuk açısından oyun ise onun en temel işi ve uğraşısıdır. Çocuklar hayatlarının olağan akışında beslenme, uyku, hastalık gibi herhangi biyolojik bir biyolojik ihtiyacı yoksa doğal olarak oyun oynarlar. Bütün yaşantılarını oyunlarında çözümleyerek işlevsel hale getirdikleri kazanımlar ortaya koyarlar. Özetle çocuk için oyun; oyun çağında olan, oyuncak olarak seçtiği nesnelerle ciddi bir meşguliyet içerisine girdiği ve ona her açıdan iyi gelen gıdasıdır.

“Oyun çocuğun dilidir, oyuncak ise kelimeleri.”

Oyuncak

Oyun aracı olarak nitelendirilen nesnelerdir diyebiliriz. Bu nesneler çocukların oyunlarına kattığı ve kullandığı her şey olabilmektedir. Arabalar, legolar, figürler gibi şekli ve formunun doğrudan bir şeyi temsil ettiği gibi at olarak kullandığı herhangi bir uzun çubukta olabilir. Çocuklarda hayal gücünün nerdeyse sınırı yoktur. Birçok şeyi alternatifli olarak kullanabilirler ve oyunda hızlıca çözüm üretebilirler. O nedenle bir çocuğun oynaması için çok oyuncağa da ihtiyacı yoktur. Hatta doğal ortamdaysa bütün oyuncakları kendi kendine oluşturabilmektedir. Bu nedenle çocuklara gereğinden fazla oyuncak sunmanın bir karmaşaya yol açtığı unutulmamalıdır.

Oyun Yaşı

Oyunun bir yaş sınırı yoktur. Anne kucağındaki bebeğe yapılan “cee” oyununda onun gülümsemesi de oyuna eşlik ettiğini gösterir. Gençlerin, yetişkinlerin ve yaşlı bireylerinde kendi aralarında oynadıkları oyunları vardır.

Çocuklar özelinde konuya bakacak olursak; sembolik oyun döneminde olanlar kastedilmektedir. 3 ila 10-12 yaş arasında olan çocukların hepsi bu gruba girmektedir. Oyuncakları ile oynayabilen ve bundan keyif alan çocukların oyun yaşında olduğu söylenebilir.

Oyun Terapisi Nedir?

Oyun yaşında olan çocukların yaşadıkları ruhsal sorunları oyun terapisti eşliğinde standartlarına uygun bir şekilde çalışmasıdır. Çocuklara yönelik özel bir terapi yöntemidir. Nasıl ki yetişkinler yaşadıkları sorunların üstesinden gelebilmek için başka bir yetişkinden konuşma ya da düzenlene reçete ile tedavi olabiliyorsa çocuklarda oyun terapisi ile sorunlarının üstesinden gelebilmektedir. Çocuklar anlatamadıkları sorunlarını oyunlarına yansıtırlar ve oyun terapisi de bu durumu değerlendirerek çözüm bulma noktasında terapist ve aile iş birliği ile üstesinden gelmeye çalışırlar.

 

Oyun Terapisi Ne Zaman Gereklidir?

Çocuğun sorun yaşadığı gözlemleniyorsa ve bu durum belli bir süredir devam ediyorsa, oyun terapi desteği alınabilir. Çocuğun yaşadığı sorunu ele alırken çocukluk çağı sorunlarını değerlendirmek gerekmektedir. Aşağıdaki sorunların varlığında oyun terapi desteği ihtiyacından bahsedilebilir.

–        Öke sorunları; kızgınlık, vurma, ağlama krizleri

–        Yeme sorunları; yutmama, seçici yeme, aşırı iştah

–        Tuvalet sorunları; alt ıslatma, tutma, enkoprasis

–        Aşırı hareketliliğe bağlı sınır sorunları

–        Sınır problemleri;

Kimler oyun terapisti olabilir?

Ruh sağlığı alanlarına ilişkin meslek gruplarındaki bireylerin özel olarak aldıkları eğitimle uzmanlaştıkları bir alandır. Bu kapsamda; psikoloji, psikolojik danışmanlık ve rehberlik, psikiyatri gibi alanlardan mezunların önce oyun terapi eğitimi ve ardından süpervizörlüklerle desteklenerek edindikleri unvan “oyun terapisti”dir.

Oyun terapisi nasıl yapılır?

Terapist, çocuk, oyun odası ve oyuncaklar. “Çocuğun dili oyun ve kelimeleri ise oyuncaklarıdır.” Seans sırasında çocuğun gözlemlenerek ve notlar çıkarılarak uzun süre çalışma ve dikkat gerektiren bir çalışma sürecini gerektirmektedir. Çalışılan ekole göre dizayn edilmiş oyun terapi odasında terapist ve çocuğun baş başa çalıştığı ve ortalama 45 dakika süren seanslardan oluşan bir seyirde olmaktadır.

Oyun Terapisi kaç seans sürmektedir?

Oyun terapi seansları yaşanan soruna göre değişmektedir. Ortalama 10-15 seans sürdüğü gibi 24 seansa kadar çıktığı da olmaktadır. Derin vakalarda ise sürenin uzadığı durumlar nadiren görülmektedir.

Oyun Terapisinin Yararları

·       Çocuğun yaşanan sorunlarını çözmesine imkan vermektedir.

·       Çocuğun görünmeyen sorunlarını ortaya koymasına olanak sağlamaktadır.

·       Çocuğun duygusal sağaltımına katkı sunarak ruh sağlığına iyi gelmektedir.

·       Çocuğun sorununun çözülmesi aile ilişkilerine olumlu yansımaktadır.

·       Çocuğun sınırlarının arkına varmasını ve sınırlarını oluşturmasını sağlamaktadır.

·       Ebeveyn çocuk ilişkisinin güçlenmesine katkı sağlamaktadır.

Aile ve Oyun

Oyun çocuğun doğal yaşantısındaki deneyimleridir. Doğrudan amacı olmayıp eğlence ön plandadır. Aslında oyun hayat boyu deneyimlenmeye devam eder. Küçük çocukların olduğu gibi büyüklerinde oyunları vardır. Yarışmalar, seyirlik oyunlar, eğlencelik oyunlar…

Oyun çağında yeteri kadar oynayabilmek deneyim fazlalığını artırmaktadır. Deneyimler beceri kazanımına imkan sunar. Beceriler ise hayatta başarı kazanımı konusunda kolaylık sağlar. İyi oyun oynayabilen ailelerde oyuncu ebeveynler vardır. Oyun oynayabilme kültürü nesiller boyu devam eder. Bu durumda aile bütünlüğü, çocuk ruh sağlığı gibi konularda pozitif tablolar daha çok ön plana çıkmaktadır. Çocuk bir yandan da aile kültürünü benimsemiş olmaktadır.

Oyun terapisinin çözmeye çalıştığı düğüm; ailede oyunculuk, ebeveynlik rolleri, çocuğun oyun serüveni, aile içi ilişkilerin çocuğa yansıması, çocuğun yaşam deneyimlerinin oluşturduğu algı ile ilgili alanların olumsuz deneyimler neticesinde oluşturduğu durumdur. Bu nedenle oyuncu ebeveynlerin olduğu ve oyun hakkının gözetildiği aile ortamında yeteri kadar deneyim çocuğa doğrudan, aileye ise dolaylı yoldan iyi gelmektedir.